Suv osti sinov basseyni yuklanmoqda…

Interaktiv 3D laboratoriya · bepul · 6 tilda

Dengiz hayvonlari qanday suzadi: biologiya va fizikadan 3D laboratoriya

Bu 3D laboratoriyada sinov basseynidagi oltita dengiz hayvoni — akula, delfin, meduza, sakkizoyoq, dengiz toshbaqasi va mantani yaqindan koʻrib, har biri suvda qanday oldinga harakatlanishini oʻrganasiz. «Suv oqimi» yoqilganda hayvon suvni orqaga itarishi, suv esa uni oldinga itarishi strelkalar bilan koʻrinadi. Har bir hayvon kartochkasida uning haqiqiy uzunligi, massasi, tezligi va qarshilik koeffitsiyenti Cd keltirilgan.

Laboratoriya biologiya (baliqlar va dengiz sutemizuvchilari) hamda fizika (Nyutonning 3-qonuni, reaktiv harakat, suv qarshiligi) darslari uchun moʻljallangan. Oʻqituvchi uni sinfda proyektor yoki interaktiv doska orqali koʻrsatadi, oʻquvchi esa uyda 5 ta topshiriqni bajarib, 50 metrlik poygada hayvonlar tezligini solishtiradi.

Laboratoriyada nimalar bor

  • 6 ta hayvonning 3D modeli: akula, delfin, meduza, sakkizoyoq, dengiz toshbaqasi va manta — suzish usuli, oʻlchami, eng yuqori va odatdagi tezligi bilan.
  • «Suv oqimi» Nyutonning 3-qonunini (F_hayvon = −F_suv) strelkalar bilan koʻrsatadi, «Sekinlatish» surgichi harakatni ×0.1 gacha sekinlashtiradi.
  • «Dumlar» rejimi akula dumini chapga-oʻngga (↔), delfin esa yuqoriga-pastga (↕) silkitishini solishtiradi; sakkizoyoq sifon bilan reaktiv suzadi yoki tubda oʻrmalaydi.
  • «Suyrilik» paneli kub (Cd = 1.05), shar (Cd = 0.47) va tomchi (Cd = 0.04) shakllarining qarshilik kuchini F = ½·ρ·v²·Cd·A va quvvatini P = F·v boʻyicha 1–15 m/s oqimda hisoblaydi.
  • 50 metrlik basseynda 2–3 ta hayvon poygasi: akula 50 km/soat, delfin 40, sakkizoyoq qisqa sakrashda 40, toshbaqa 35, manta 24, meduza atigi 0.08 km/soat.
  • 6 qadamli ekskursiya va 5 ta amaliy topshiriq; bajarilgan topshiriqlar brauzerda saqlanadi.

Dengiz hayvonlari laboratoriyasidan qanday foydalanish kerak

  1. 1Hayvonni tanlang. Hayvonni bosib, kartochkasini oching: oʻlchami, tezligi, Cd koeffitsiyenti va suzish usuli koʻrsatiladi. «Yaqinlashtirish» tugmasi kamerani unga olib boradi.
  2. 2Suv oqimini sekinlatib kuzating. «Suv oqimi» va «Sekinlatish»ni yoqib, har bir zarbada suv orqaga ketib, hayvon oldinga siljishini kuzating.
  3. 3Shakllar qarshiligini solishtiring. «Suyrilik» panelida kub, shar yoki tomchini tanlab, oqim tezligi surgichini suring — qarshilik kuchi va quvvat qanday oshishini koʻrasiz.
  4. 4Poyga uyushtiring. «🏁 Poyga (50 m)» rejimida 2–3 ta hayvonni tanlab, poygani boshlang. Haqiqiy tezligi kattaroq hayvon doimo birinchi keladi.

Koʻp beriladigan savollar

Laboratoriya bepulmi, roʻyxatdan oʻtish kerakmi?

Ha, bepul va roʻyxatdan oʻtish shart emas. Laboratoriya brauzerda ishlaydi — hech narsa oʻrnatmasdan sahifani ochib, darhol boshlaysiz.

Telefon yoki planshetda ishlaydimi?

Ha. Bir barmoq bilan basseynni aylantirasiz, ikki barmoq bilan yaqinlashtirasiz, hayvonni bosib kartochkasini ochasiz. Telefonda boshqaruv paneli pastki yigʻiladigan pardaga oʻtadi.

Nega akula va delfin dumini har xil silkitadi?

Akula — baliq: u umurtqasini yon tomonga egib, dumini chapga-oʻngga (↔) silkitadi. Delfin — dengiz sutemizuvchisi, uning ajdodlari quruqlikda yugurgan, shuning uchun umurtqasi yuqoriga-pastga egiladi va gorizontal dum suzgichi yuqoriga-pastga (↕) uriladi.

Meduza va sakkizoyoq qanday reaktiv suzadi?

Meduza gumbazini qisadi, sakkizoyoq esa mantiyasidagi suvni sifon orqali orqaga otib chiqaradi. Tortish kuchi F = (Δm / Δt)·v_oqim — raketani uchiradigan prinsipning aynan oʻzi. Sakkizoyoq qisqa sakrashda 40 km/soatga yetadi, meduza esa atigi 0.08 km/soat tezlikda suzadi.

Nega tomchi shaklining qarshiligi eng kichik?

Dengiz suvi havodan taxminan 800 marta zich (ρ ≈ 1025 kg/m³), qarshilik esa F = ½·ρ·v²·Cd·A. Tomchida Cd = 0.04, kubda 1.05 — qarshilik 26 marta kam. Tezlik 2 marta oshsa, qarshilik 4 marta, kerakli quvvat esa 8 marta oshadi.

Boshqa 3D laboratoriyalar