3D Arktika sahnasi yuklanmoqda…

Interaktiv 3D laboratoriya · bepul · 6 tilda

Shimoliy Muz okeani onlayn: aysberg, dengiz muzi va Arktika 3D formatda

Bu 3D laboratoriyada Arktikani suv ustidan ham, suv ostidan ham koʻrasiz: kamerani suv sathidan pastga tushirsangiz, aysbergning suv ostidagi ulkan qismi, narval, oq kitlar va sayka galasi koʻrinadi. Aysbergning balandligi, shakli va suv turini oʻzgartirsangiz, Arximed qonuni boʻyicha suv ostidagi ulushi, suv ustidagi balandligi va massasi darhol hisoblanadi.

«Mavsum & Iqlim» boʻlimida oy va iqlim isishini tanlab, dengiz muzi maydoni, albedo, havo va suv harorati qanday oʻzgarishini kuzatasiz. Laboratoriya geografiya, fizika va biologiya darslari uchun moʻljallangan: oʻqituvchi uni proyektor yoki interaktiv doska orqali koʻrsatadi, oʻquvchi uyda 5 ta topshiriqni bajaradi.

Laboratoriyada nimalar bor

  • Aysberg balandligi 20 m dan 80 m gacha oʻzgaradi, uning uchta shakli bor (yassi, uchli, gumbaz), suv esa shoʻr dengiz suvi (1025 kg/m³) yoki chuchuk suv (1000 kg/m³) boʻladi.
  • «Ilmiy koʻrsatkichlar» paneli suv ostidagi ulushni f = ρ(muz) / ρ(suv) formulasi bilan, suv osti va ustidagi metrlarni hamda aysbergning taxminiy massasini koʻrsatadi.
  • Oy surgichi va «Mart maks.» / «Sentabr min.» tugmalari dengiz muzi maydonini (≈ 15,0 va ≈ 4,6 mln km²), qutb tuni va qutb kunini koʻrsatadi.
  • Iqlim isishini +0 °C dan +4 °C gacha oshirsangiz, muz kichrayib, albedo pasayadi, muz kam qolganda esa oq ayiq suvda suzishga majbur boʻladi.
  • 9 ta obyekt boʻyicha ilmiy kartochkalar va ekskursiya: aysberg, dengiz muzi, oq ayiq, halqali tyulen, morj, narval, oq kit (beluxa), Arktika treskasi (sayka) va shimoliy yogʻdu.
  • 5 ta amaliy topshiriq: aysbergning 9/10 qismini tekshirish, shoʻr va chuchuk suvni solishtirish, mart maksimumi va sentabr minimumini topish, oq ayiqqa yordam berish va suv ostidan narvalni topish.

Shimoliy Muz okeani laboratoriyasidan qanday foydalaniladi

  1. 1Aysbergni koʻzdan kechiring. Aysbergni bosing va «🧊 Aysberg» boʻlimida uning balandligi, shakli va suv turini oʻzgartiring. «⬇ Suv ostini koʻr» tugmasi muzning qaysi qismi yashirin ekanini koʻrsatadi.
  2. 2Fasl va iqlimni oʻzgartiring. «🌡️ Mavsum & Iqlim» boʻlimida oy va isish surgichlarini suring, muz maydoni, albedo va haroratni kuzating.
  3. 3Arktika hayvonlarini oʻrganing. 3D sahnadagi hayvonni yoki «🐻‍❄️ Hayvonlar» boʻlimidagi tugmani bosing — ilmiy kartochka ochiladi. «Ekskursiya» barcha 9 ta obyektni koʻrsatib chiqadi, «Shimoliy yogʻdu» tugmasi esa osmonda yogʻduni yoqadi.
  4. 4Topshiriqlarni bajaring. «Topshiriqlar» boʻlimini ochib, 5 ta topshiriqni ketma-ket bajaring. Bajarilgan topshiriqlar shu brauzerda saqlanadi.

Koʻp beriladigan savollar

Laboratoriya bepulmi, roʻyxatdan oʻtish kerakmi?

Ha, bepul va roʻyxatdan oʻtish shart emas. Laboratoriya brauzerda ishlaydi — hech narsa oʻrnatmasdan sahifani ochib, boshlayverasiz.

Telefonda va sinfdagi proyektorda ishlaydimi?

Ha. Sensorli ekranda hayvon yoki aysbergni bosasiz, boʻsh joyni yuqori-pastga surib suv ostiga qaraysiz, ikki barmoq bilan yaqinlashtirasiz; telefonda boshqaruv paneli pastdan ochiladi. Darsda laboratoriyani proyektor yoki interaktiv doska orqali koʻrsatish qulay.

Nega aysbergning 9/10 qismi suv ostida boʻladi?

Arximed qonuniga koʻra, suzayotgan jism siqib chiqargan suvning ogʻirligi oʻz ogʻirligiga tenglashguncha botadi, shuning uchun suv ostidagi ulush f = ρ(muz) / ρ(suv). Dengiz suvida f = 917 / 1025 ≈ 89,5 %, yaʼni balandligi va shaklidan qatʼi nazar, aysbergning qariyb 9/10 qismi suv ostida yashirin.

Chuchuk suvda aysberg chuqurroq botadimi?

Ha. Chuchuk suvning zichligi kamroq (1000 kg/m³) va u kuchsizroq itaradi, shuning uchun aysbergning 89,5 % emas, 91,7 % qismi suv ostida qoladi. Laboratoriyada suv turini almashtirganda suv chizigʻi siljiganini koʻrasiz.

Nega muzning erishi Arktikadagi isishni tezlashtiradi?

Dengiz muzi quyosh nurining taxminan 65 % ini qaytaradi, qoramtir ochiq suv esa atigi 6 % ini qaytarib, 94 % ini issiqlik sifatida yutadi. Muz qancha kam boʻlsa, albedo shuncha past va okean shuncha tez isiydi. Odatda muz martda ≈ 15 mln km² gacha oʻsib, sentabrda ≈ 4,6 mln km² gacha eriydi.

Boshqa 3D laboratoriyalar