Интерактивті 3D зертхана · тегін · 6 тілде
Бұл 3D зертханада батискафты күн түскен су бетінен Челленджер тұңғиығына — Мариана шұңғымасының ең терең нүктесіне (10 994 м) дейін түсіресіз. Әр метрде су қысымы, 1 см² терезеге түсетін күш, күн жарығының үлесі және температура нақты формулалармен бірден есептеледі, ал айналадағы су біртіндеп қараңғыланады.
Жолда мұхиттың 5 зонасынан өтіп, әрқайсысының жануарларын — дельфин мен тунецтен бастап қармақшы балыққа, алып кальмарға және алып амфиподқа дейін жақыннан көресіз. Зертхана география және физика сабақтарына (Дүниежүзілік мұхит, гидростатикалық қысым) арналған: мұғалім оны проектор немесе интерактивті тақта арқылы көрсетеді, оқушы үйде 5 тапсырманы орындайды.
Зертханада не бар
- Тереңдік 0-ден 10 994 м-ге дейін: «▼ Түс» / «▲ Шық» батырмалары, жүгірткі, «0 м · Беті» және «10 994 м · Түбі» батырмалары, компьютерде ↑ / ↓ пернелері.
- «Аспаптар мен формулалар» панелі қысымды p = p₀ + ρ·g·h, 1 см² терезеге күшті F = p · S, жарықты I = I₀ · e^(−k·h) формулаларымен және су температурасын көрсетеді.
- Мұхиттың 5 зонасы: күн сәулесі (0–200 м), іңір (200–1000 м), түн (1000–4000 м), абиссаль (4000–6000 м) және хадаль (6000–10 994 м) зоналары.
- 14 жануар тек өз тереңдігінде шығады — дельфин, тунец, медуза, шамшырақ балық, кашалот, қармақшы балық, алып кальмар, Дамбо сегізаяғы, теңіз ұлу балығы және басқалар; әрқайсысының ғылыми карточкасы бар.
- Батискафтың сыртындағы пенопласт стақан қысымнан кішірейеді: 10 см-ден ~5,7 см-ге дейін, көлемі ~19 %-ға дейін.
- Салыстыру шкаласы: аквалангпен ең терең сүңгу (332 м), Бурж-Халифа (828 м), кашалоттың шегі (2000 м), «Титаник» (3800 м), Эверест (8849 м) және Челленджер тұңғиығы — басқанда батискаф сол тереңдікке түседі.
Мұхит тереңдігі зертханасын қалай пайдалану керек
- 1Батискафты түсіріңіз. «▼ Түс» / «▲ Шық» батырмаларын немесе тереңдік жүгірткісін пайдаланыңыз, компьютерде ↑ / ↓ пернелерін де басуға болады. «10 994 м · Түбі» батырмасы бірден Челленджер тұңғиығына апарады.
- 2Аспаптарды бақылаңыз. «Аспаптар мен формулалар» панелінде қысым, терезеге түсетін күш, жарық және температура тереңдікке қарай қалай өзгеретінін көріңіз.
- 3Прожекторды қосып, жануарларды табыңыз. 1000 м-ден төмен толық қараңғы, сондықтан «💡 Прожектор» батырмасын (немесе L) басыңыз. «Осы зонадағы жәндіктер» жолағынан немесе 3D сахнадан жануарды басып, оның карточкасын ашыңыз.
- 4Тапсырма орындаңыз немесе экскурсияға шығыңыз. «Тапсырмалар» бөліміндегі 5 тапсырманы орындаңыз немесе «Экскурсия» арқылы су бетінен түбіне дейін 6 аялдамадан өтіңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Зертхана тегін бе, тіркелу керек пе?+
Иә, тегін және тіркелудің қажеті жоқ. Зертхана браузерде жұмыс істейді — ештеңе орнатпай-ақ бетті ашып, бастай бересіз.
Телефонда және сыныптағы проекторда жұмыс істей ме?+
Иә. Сенсорлы экранда тереңдікті «▼ Түс» / «▲ Шық» батырмаларымен немесе жүгірткімен өзгертесіз, жануарды басып карточкасын ашасыз, бір саусақпен камераны айналдырып, екі саусақпен жақындатасыз; телефонда басқару панелі төменде жиылып тұрады. Сабақта зертхананы проектор немесе интерактивті тақта арқылы көрсету ыңғайлы.
Тереңдеген сайын қысым қалай артады?+
Гидростатикалық қысым p = p₀ + ρ·g·h формуласымен есептеледі: теңіз суының әр ~10 метрі қысымды шамамен 1 атм-ге арттырады. ~1000 м-де қысым 100 атм-ге жетіп, терезенің әр 1 см²-іне ~103 кг жүк басқандай күш түседі, ал Челленджер тұңғиығында ~1091 атм, яғни 1 см²-ге бір тоннадан астам.
Мұхит тереңінде неге қараңғы?+
Су күн сәулесін сіңіреді: I = I₀ · e^(−k·h) заңы бойынша 200 м-де жарықтың небәрі 1 %-ы қалады, ал 1000 м-ден төмен күн сәулесі мүлдем жоқ. Онда жарықты тек биолюминесценциялы жануарлар береді — мысалы, қармақшы балықтың жарқыраған «қармағы».
Пенопласт стақан неге кішірейеді?+
Пенопласттың 85–90 %-ы ауа көпіршіктері. Қысым артқан сайын көпіршіктер сығылып, стақан пішінін сақтай отырып біркелкі кішірейеді: түбінде 10 см стақан ~5,7 см-ге дейін кішірейіп, көлемі бастапқысының ~19 %-ына дейін азаяды.
Басқа 3D зертханалар