Көне қырғыздар туралы

Қырғыз әдебиетінің 8-сынып тақырыбы: «Көне қырғыздар туралы» (4–8-беттер, Б. Исаков). Көне түркі дәуірі — VI–X ғасырлар, ал «түрік» деген атаудың өзі «қырғыз» атауынан 700–800 жыл кіші. Академик В. В. Бартольд (1869–1930) 1927 жылы «Қырғыздар. Тарихи очерк» еңбегін жазған. Н. Я. Бичурин (1777–1853) Пекинде қытай тілін үйреніп, қытай кітаптары мен қолжазбаларын 15 түйе жүк қылып алып келген. Қытай деректері — Сыма Цяньнің «Тарихи жазбалары», Бань Гудың «Ханьшуы». Қырғыздар туралы алғашқы мәлімет б. з. б. 201 жылдан басталады; б. з. б. 90 жылы Ли Лин бастаған қырғыздың атты жауынгерлері қытай әскерін талқандаған. VI–VII ғасырларда мемлекетті ажо басқарған, халқы бірнеше жүз мың, әскері сексен мың болған. Түрік қағаны Барс-бекке Ынанчу Алп Білге деген атақ берген, 711 жылы ол жеңілген. 843 жылы ұлы қырғыз мемлекеті құрылып, 1293 жылы қырғыз мемлекеттілігі жойылған.