Комуздун жаралыш тарыхы. «Күүнүн башы Камбаркан»

«Музыка» сабагынын 5-класс темасы: «I чейрек. Музыканын адамды өзгөртүүчү күчү. Комуздун жаралыш тарыхы. «Күүнүн башы Камбаркан»» (6–10-беттер, А. М. Муратова, К. Ж. Артыков). Комуз — кыргыз элинин чертме кылдуу музыкалык аспабы. Кыргыз элинде комуздун келип чыгышы боюнча эки уламыш айтылып келет, экөө тең аңчылык турмушка байланышкан: биринде Камбар деген мергенчи комузду кантип ойлоп тапканы жөнүндө айтылса, экинчисинде комуз жаа тартуудан келип чыккан деп айтылат. Күү — кыргыздын аспаптык музыкасынын аты. Комуз күүлөрүнүн эң башында «Камбаркан» күүлөрү турат; Камбаркан эң байыркы күү болуп эсептелет. Мисалы, К. Орозов төрт камбаркан күүсүн черткен. «Камбаркандын» негизги белгилери — анын жай ойнолушу, бош толгоосу жана обондун терең мааниси. Комуздун бөлүктөрү: башы, моюну, куткуну, чарасы, капкак, тепкек, үч кулагы, үч кылы, көзөнөк.