Сүрөт өнөрүнүн түрлөрү жана жанрлары

«Көркөм өнөр» сабагынын 5-класс темасы: «1–2-сабактар. Сүрөт өнөрүнүн түрлөрү жана жанрлары» (5–12-беттер, Д. А. Акматов, А. К. Орозобаев). 5-класстын жылдык темасы — «Сүрөт өнөрү жана убакыт». Графика (грекче grapho — жазам, тартам) — тегиздикте сызык, штрих, контур, так жана тон аркылуу сүрөттөө; графиканы кара жана актын өнөрү деп аташат. Живопись — сүрөт өнөрүнүн негизги түрлөрүнүн бири, анын чыгармалары боёктун жардамы менен жаратылат; «живопись» сөзү «жашоону жазуу», «жандуу жазуу» дегенди билдирет. Скульптура — байыркы римдиктердин латын сөзү (sculptura, sculpo — кесүү, чегүү, жасоо). Мындай өнөр менен алектенген адамды скульптор деп аташат. Скульптура үч негизги түргө бөлүнөт: монументалдуу, станоктук жана кичи формадагы скульптура. «Монео» сөзү байыркы римдиктерден алынган жана «эстелик» дегенди билдирет. Фондун тегиздигинен чыгып турган көлөмдөр аркылуу түзүлгөн форма рельеф деп аталат; рельеф барельеф, горельеф жана контррельеф болуп бөлүнөт. Архитектура (латынча arhitektura, грекче archi — «башкы», tektos — «куруу, тургузуу») — курулуш өнөрү. Ар кандай курулушка эки негизги талап коюлат: сапат (бекемдик) жана ыңгайлуулук. Сабакта Саймалуу-Таш, Шове үңкүрү, «Манас» эпосунун сүрөтчүлөрү Б. Жумабаев жана Т. Герцен, Т. Садыковдун «Манас» монументи каралат.