§1.1. Мавзуи кимиёи органикӣ

Мавзуи синфи 10 аз кимиё: «§1.1. Мавзуи кимиёи органикӣ» (саҳ. 7–11, С. Молдогазиева, Г. Иманкулова, Б. Кособаева). Моддаҳои ба илм маълум ба ду гурӯҳи калон — ғайриорганикӣ ва органикӣ тақсим мешаванд. Дар таркиби ҳамаи моддаҳои органикӣ атомҳои унсури карбон вомехӯранд; ҳамроҳи карбон атоми гидроген ҳамеша ҳаст. Унсурҳое, ки молекулаи органикиро ташкил медиҳанд, органогенҳо номида мешаванд. Пайвандҳои кимиёвӣ дар моддаҳои органикӣ ковалентӣ буда, аз ин рӯ онҳо электролит нестанд; ҳангоми то 400°–600°C гарм кардан таҷзия шуда ба ангишт мубаддал мешаванд. Кимиёгари шведӣ Я. Берселиус соли 1808 номҳои «моддаҳои органикӣ» ва «кимиёи органикӣ»-ро пешниҳод кардааст. Таълимоти виталистии «қувваи ҳаёт» бо синтезҳои Ф. Вёлер (кислотаи оксалат, 1824; мочевина, 1828), А. Колбе (1845), М. Бертло (1854) ва А. М. Бутлеров (1862) рад карда шуд.