§1. Заттың құрамы, құрылысы және агрегаттық күйлері

Физиканың 8-сынып тақырыбы: «Заттың құрамы, құрылысы және агрегаттық күйлері» (6–11-беттер, Э. Мамбетакунов және т.б.). Материя — сезім мүшелерімізге әсер ететін, бірақ санамыздан тәуелсіз өмір сүретін объективті шындық; ол зат және өріс деген екі формада болады. Заттың агрегаттық күйлері: қатты, сұйық, газ және плазма. Молекула — заттың барлық қасиетін сақтаған бөлшек, латынша «кіші масса» дегенді білдіреді. Ежелгі грек ғалымы Демокрит заттың ең ұсақ бөлшегіне «атом» деп ат қойған, ал Максвелл, Больцман, Клаузиус, Броун, Штерн атомның өлшемін (10⁻⁸ см) және массасын анықтаған. Ядроны құрайтын протондар мен нейтрондар жалпы нуклондар деп аталады. М. В. Ломоносовтың үш қағидасы молекулалық-кинетикалық теорияның негізін құрайды. 1827 жылы Р. Броун суға салынған түрлі-түсті ұнтақтарды бақылаған. Диффузия — жанасқан заттардың молекулаларының бір-бірімен араласып кетуі; ол газдарда жылдам, сұйықтарда баяуырақ, қатты денелерде өте баяу жүреді.