§1.1. Органикалык химия предмети

Химиянын 10-класс темасы: «§1.1. Органикалык химия предмети» (7–11-беттер, С. Молдогазиева, Г. Иманкулова, Б. Кособаева). Илимде белгилүү болгон заттар эки чоң топко — органикалык эмес жана органикалык деп бөлүнөт. Бардык органикалык заттардын курамында көмүртек элементинин атомдору кездешет; көмүртек менен бирге суутектин атому дайыма болот. Органикалык молекуланы пайда кылуучу элементтер органогендер деп аталат. Органикалык заттардагы химиялык байланыштар коваленттүү, ошондуктан алар электролит эмес; 400°–600°C ге чейин ысытканда ажырап көмүргө айланат. Швед химиги Я. Берцелиус 1808-жылы «органикалык заттар» жана «органикалык химия» деген аттарды сунуш кылган. «Тиричилик күчү» жөнүндөгү виталисттик окуу Ф. Вёлердин 1824-жылы козукулак кислотасын, 1828-жылы мочевинаны синтездөөсү, А. Кольбе (1845), М. Бертло (1854) жана А. М. Бутлеровдун (1862) синтездери менен жокко чыгарылган.